Himalaya: Listen. Learn. Grow.

4.8K Ratings
Open In App
title

Demirkırat Belgeseli Tüm Bölümler

32. Gün Arşivi

1
Followers
1
Plays
Demirkırat Belgeseli Tüm Bölümler

Demirkırat Belgeseli Tüm Bölümler

32. Gün Arşivi

1
Followers
1
Plays
OVERVIEWEPISODESYOU MAY ALSO LIKE

Details

About Us

Türkiye'de bugün kanıksayarak yaşadığımız çok partili demokratik rejim aslında 23 yıllık bir mücadelenin ve arayışın ürünü. Cumhuriyet kuruluşundan 1946 yılına kadar tek partiden çok partiye geçiş için tam üç deneme yapıldı. Bunlardan ilki 1924'teydi. Ülkeyi yöneten Cumhuriyet Halk Fırkası'nın karşısına Terakkiperver Cumhuriyet fırkası çıktı. Ancak yeni bir cumhuriyetin sancılar içinde inşa edildiği bu dönem, muhalif bir sesin yaşamasına elvermedi. Terakkiperver Fırkası altı ay sonra kapatıldı. Yöneticilerin bir kısmı hapsedildi. Bir kısmı Atatürk'e suikast davasında idam sehpalarında cezalandırıldılar.İkinci deneme bundan altı ay sonra, 1930'da Serbest Fırka'yla yapıldı. Ama Serbest Fırka da ancak 97 gün yaşayabildi.Nihayet aradan 16 yıl daha geçtikten sonra 1946'da Demokrat Parti geldi ve Türkiye için tek partili rejim bir daha dönmemek üzere tarih oldu.Biz, öykümüze 1930 yılından, cumhuriyet tarihinin ikinci çok partili rejim denemesinden başlayacağız. 1950'de iktidara gelen Demokrat Parti'nin izlerini 30'lu yılların o kargaşasında arayacağız...

Latest Episodes

Demirkırat 1. Bölüm

Türkiye'de bugün kanıksayarak yaşadığımız çok partili demokratik rejim aslında 23 yıllık bir mücadelenin ve arayışın ürünü. Cumhuriyet kuruluşundan 1946 yılına kadar tek partiden çok partiye geçiş için tam üç deneme yapıldı. Bunlardan ilki 1924'teydi. Ülkeyi yöneten Cumhuriyet Halk Fırkası'nın karşısına Terakkiperver Cumhuriyet fırkası çıktı. Ancak yeni bir cumhuriyetin sancılar içinde inşa edildiği bu dönem, muhalif bir sesin yaşamasına elvermedi. Terakkiperver Fırkası altı ay sonra kapatıldı. Yöneticilerin bir kısmı hapsedildi. Bir kısmı Atatürk'e suikast davasında idam sehpalarında cezalandırıldılar.İkinci deneme bundan altı ay sonra, 1930'da Serbest Fırka'yla yapıldı. Ama Serbest Fırka da ancak 97 gün yaşayabildi.Nihayet aradan 16 yıl daha geçtikten sonra 1946'da Demokrat Parti geldi ve Türkiye için tek partili rejim bir daha dönmemek üzere tarih oldu.Biz, öykümüze 1930 yılından, cumhuriyet tari...

41 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 1. Bölüm

Demirkırat 2. Bölüm

Dile kolay... Tam 23 yıllık tek parti döneminden sonra Türkiye 1946'da bir kez daha demokrasiyi denemeye karar verdi. O güne kadarki her denemede rejim altüst olmuş ve kısa zamanda vazgeçilmişti. Şimdi bir yenisi geliyordu. Acaba Atatürk'ten bu yana peşinden koşulan çok partili rejime bu kez ulaşabilecek miydi?Demokrasinin takvimi 7 Ocak 1946 Pazartesi sabahı işlemeye başladı. O gün Türk siyasi tarihinde bir dönüm noktası oldu. Türkiye Cumhuriyeti sabah tek partiyle uyandı, akşama, artık çok partiliydi...

40 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 2. Bölüm

Demirkırat 3. Bölüm

İnsanların olduğu gibi toplumların da tarihlerinde dönüm noktaları vardır. Bu dönüm noktaları bazen sessizce, kendiliğinden çalar kapıyı, bazen de korkunç bir gök gürlemesi gibi patlar.1950 yılı işte Türkiye için böyle bir dönüm noktasıydı. 27 yıllık bir iktidara karşı içten içe kaynayan bir toplumsal tepki, 1950 baharında patladı. Toplum, çeyrek yüzyıllık kabuğunu çatlattı. Hem de sokaklarda kan akıtarak değil, sandıklarda oy kullanarak. "Demirkırat" genel oyla şahlanmıştı. İşte bu yüzden 14 Mayıs 1950 seçimleri hep "Beyaz İhtilal" diye anıldı...

38 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 3. Bölüm

Demirkırat 4. Bölüm

1950 baharı Türkiye'de çok partili rejimin de baharı oldu. Yeni bir 10 yıl, yeni bir rejim, yeni bir iktidar. Demokrasinin ilk sınavı başlıyordu. Tek parti döneminin Milli Şef'i Pembe Köşk'üne dönmüştü. Muhalefetin adresi belliydi artık. İktidara gelince... İktidar ilk günden üçlü bir sacayağı tarafından paylaşılmıştı: Meclis'te DP Grubu. Köşk'te Celal Bayar ve Başbakanlık'ta Adnan Menderes...

37 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 4. Bölüm

Demirkırat 5. Bölüm

Türkiye'de çok partili dönem içinde hiçbir parti Demokrat Parti'nin 1954 seçimlerinde ulaştığı başarıya ulaşamadı. O günlerden bugüne hiçbir parti bir daha, o seçimde DP'nin aldığı yüzde 56'lık oy oranını tekrarlayamadı. Artık parlamentodaki her 100 milletvekilinden 93'ü DP'liydi. Ağır ve ezici bir çoğunluğa ulaşmıştı DP iktidarı... Menderes, gücünün ve itibarının zirvesindeydi. Ama her şeyde olduğu gibi siyasette de ulaşılan en yüksek nokta aynı zamanda inişin başlayacağı noktaydı...

41 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 5. Bölüm

Demirkırat 6. Bölüm

Bugün tarih ötesinden 1950'lerin o karmaşasına bakıldığında üzülmemek elde değil. İnsan hikayenin sonunu bilse de hep bir şeyler olup, bu acı finali önlesin diye bekliyor. Yapılan hatalar fark edilsin, bir ortak noktada uzlaşılsın ve geliyorum diyen kaza önlensin istiyor. Ama nafile... Bugün kaza olduktan sonra yapabileceğimiz sadece kazanın nedenlerine bakıp ders çıkarmak...1950'lerin ortalarından itibaren, daha önce nice emeklerle ilmek ilmek örülen demokrasiyi, yine ilmek ilmek çözülmeye başladı. Gergin, sert, hırçın bir dönem açıldı siyaset arenasında... O toz duman içinde ileriyi görmek, önlem almak imkansız gibiydi...

45 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 6. Bölüm

Demirkırat 7. Bölüm

Eskiden bahar geldi mi siyasette de bahar havası yaşanırdı. Ama 1959 baharı tersine CHP'nin bahar taarruzunu getirdi. Menderes'in uçak kazasından sonra bir diyalog fırsatının tamamen kaybolduğunu gören İsmet Paşa, nisan ayında çizmelerini giydi ve yanına 46 milletvekilini de alarak sefere çıktı. Seçilen güzergah, Kurtuluş Savaşı'nda Büyük Taaruz'un yapıldığı güzergahtı. İnönü'nün Yunan Başkumandanı Trikupis'i esir aldığı Uşak ise ilk duraktı...

51 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 7. Bölüm

Demirkırat 8. Bölüm

İktidar derin bir uykudayken ihtilalin beyin kadrosu, Harp Okulu'nda son hazırlıklarını tamamlıyordu, altı yıldır hazırlanılan ihtilale artık birkaç saat kalmıştı. Altı yıllık hazırlığa rağmen aslında elde hiçbir ciddi plan yoktu. Plansız, programsız tam bir gece baskını düzenlenecekti. Ordunun yönetim kademesi iktidar yanlısıydı. Bu nedenle müdahalenin emir komuta zinciri içinde gerçekleşmesi olanaksızdı. Bu, tabandan gelen bir subaylar harekatı olacaktı. Harekatın ordusunu ise genç Harbiyeliler oluşturuyordu.Harbiye dışında elde hiçbir kuvvet yoktu. Hatta Muhafız Alayı, Merkez Komutanlığı gibi birimlerin direnişe geçmesi bile mümkündü. 27 Mayıs günü işte böyle bilinmezler ve risklerle başlıyordu. Son sözü İhtilal Karargahı'nın kumandanı Tümgeneral Cemal Madanoğlu söyleyecekti...

49 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 8. Bölüm

Demirkırat 9. Bölüm

Ünlü bir sözdür: "Süngüyle iktidara gelinir, ancak üstüne oturulmaz." 27 Mayıs'ı gerçekleştiren örgüt, süngüyle iktidara gelmişti. Üstelik bu genç subaylar, o gece geleneksel emir komuta zincirini parçalayarak iktidara el koymuşlardı. Sabah olduğunda 10 yıllık bir DP dönemi kapanmış, ilk elde halkın desteği de kazanılmış ve yepyeni bir aşamaya gelinmişti. Şimdi, Türkiye'nin geleceğine damgasını vuracak günler başlıyordu. Şimdi, o günlerin deyimiyle "ikinci cumhuriyet dönemi" başlıyordu.

51 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 9. Bölüm

Demirkırat 10. Bölüm

Yolun sonuna geldik. 9 bölüm boyunca bir demokrasinin kuruluş öyküsünü anlattık sizlere... Tek partili bir rejimin yıkılışına tanık olduk. Milli şefliğin yok oluşuna tanıklık ettik. İlk serbest genel seçimlerin yapılışını, demokrasinin sancılar içinde yetiştirilmesini birlikte yaşadık. Ve nihayet yeni bir iktidarın doğuşunu, yükselişini ve çöküşünü anlattık sizlere.Sonunda vardığımız yer, bir askeri müdahale oldu. Gerekçeleri ne olursa olsun ihtilal fırtınası bir kez esmişti. Şimdi 27 Mayıs sabahı iktidara el koyan subaylara düşen, o fırtınayı dizginlemekti. Ama olmadı. Fırtına bir süre sonra ihtilalcileri de önüne katıp sürüklemeye başladı. Tarihi senaryo tekrarlandı. İhtilal, çocuklarının bir bölümünü yedi. İhtilal artık kendi dilinden konuşuyordu...

88 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 10. Bölüm
the END

Latest Episodes

Demirkırat 1. Bölüm

Türkiye'de bugün kanıksayarak yaşadığımız çok partili demokratik rejim aslında 23 yıllık bir mücadelenin ve arayışın ürünü. Cumhuriyet kuruluşundan 1946 yılına kadar tek partiden çok partiye geçiş için tam üç deneme yapıldı. Bunlardan ilki 1924'teydi. Ülkeyi yöneten Cumhuriyet Halk Fırkası'nın karşısına Terakkiperver Cumhuriyet fırkası çıktı. Ancak yeni bir cumhuriyetin sancılar içinde inşa edildiği bu dönem, muhalif bir sesin yaşamasına elvermedi. Terakkiperver Fırkası altı ay sonra kapatıldı. Yöneticilerin bir kısmı hapsedildi. Bir kısmı Atatürk'e suikast davasında idam sehpalarında cezalandırıldılar.İkinci deneme bundan altı ay sonra, 1930'da Serbest Fırka'yla yapıldı. Ama Serbest Fırka da ancak 97 gün yaşayabildi.Nihayet aradan 16 yıl daha geçtikten sonra 1946'da Demokrat Parti geldi ve Türkiye için tek partili rejim bir daha dönmemek üzere tarih oldu.Biz, öykümüze 1930 yılından, cumhuriyet tari...

41 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 1. Bölüm

Demirkırat 2. Bölüm

Dile kolay... Tam 23 yıllık tek parti döneminden sonra Türkiye 1946'da bir kez daha demokrasiyi denemeye karar verdi. O güne kadarki her denemede rejim altüst olmuş ve kısa zamanda vazgeçilmişti. Şimdi bir yenisi geliyordu. Acaba Atatürk'ten bu yana peşinden koşulan çok partili rejime bu kez ulaşabilecek miydi?Demokrasinin takvimi 7 Ocak 1946 Pazartesi sabahı işlemeye başladı. O gün Türk siyasi tarihinde bir dönüm noktası oldu. Türkiye Cumhuriyeti sabah tek partiyle uyandı, akşama, artık çok partiliydi...

40 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 2. Bölüm

Demirkırat 3. Bölüm

İnsanların olduğu gibi toplumların da tarihlerinde dönüm noktaları vardır. Bu dönüm noktaları bazen sessizce, kendiliğinden çalar kapıyı, bazen de korkunç bir gök gürlemesi gibi patlar.1950 yılı işte Türkiye için böyle bir dönüm noktasıydı. 27 yıllık bir iktidara karşı içten içe kaynayan bir toplumsal tepki, 1950 baharında patladı. Toplum, çeyrek yüzyıllık kabuğunu çatlattı. Hem de sokaklarda kan akıtarak değil, sandıklarda oy kullanarak. "Demirkırat" genel oyla şahlanmıştı. İşte bu yüzden 14 Mayıs 1950 seçimleri hep "Beyaz İhtilal" diye anıldı...

38 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 3. Bölüm

Demirkırat 4. Bölüm

1950 baharı Türkiye'de çok partili rejimin de baharı oldu. Yeni bir 10 yıl, yeni bir rejim, yeni bir iktidar. Demokrasinin ilk sınavı başlıyordu. Tek parti döneminin Milli Şef'i Pembe Köşk'üne dönmüştü. Muhalefetin adresi belliydi artık. İktidara gelince... İktidar ilk günden üçlü bir sacayağı tarafından paylaşılmıştı: Meclis'te DP Grubu. Köşk'te Celal Bayar ve Başbakanlık'ta Adnan Menderes...

37 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 4. Bölüm

Demirkırat 5. Bölüm

Türkiye'de çok partili dönem içinde hiçbir parti Demokrat Parti'nin 1954 seçimlerinde ulaştığı başarıya ulaşamadı. O günlerden bugüne hiçbir parti bir daha, o seçimde DP'nin aldığı yüzde 56'lık oy oranını tekrarlayamadı. Artık parlamentodaki her 100 milletvekilinden 93'ü DP'liydi. Ağır ve ezici bir çoğunluğa ulaşmıştı DP iktidarı... Menderes, gücünün ve itibarının zirvesindeydi. Ama her şeyde olduğu gibi siyasette de ulaşılan en yüksek nokta aynı zamanda inişin başlayacağı noktaydı...

41 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 5. Bölüm

Demirkırat 6. Bölüm

Bugün tarih ötesinden 1950'lerin o karmaşasına bakıldığında üzülmemek elde değil. İnsan hikayenin sonunu bilse de hep bir şeyler olup, bu acı finali önlesin diye bekliyor. Yapılan hatalar fark edilsin, bir ortak noktada uzlaşılsın ve geliyorum diyen kaza önlensin istiyor. Ama nafile... Bugün kaza olduktan sonra yapabileceğimiz sadece kazanın nedenlerine bakıp ders çıkarmak...1950'lerin ortalarından itibaren, daha önce nice emeklerle ilmek ilmek örülen demokrasiyi, yine ilmek ilmek çözülmeye başladı. Gergin, sert, hırçın bir dönem açıldı siyaset arenasında... O toz duman içinde ileriyi görmek, önlem almak imkansız gibiydi...

45 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 6. Bölüm

Demirkırat 7. Bölüm

Eskiden bahar geldi mi siyasette de bahar havası yaşanırdı. Ama 1959 baharı tersine CHP'nin bahar taarruzunu getirdi. Menderes'in uçak kazasından sonra bir diyalog fırsatının tamamen kaybolduğunu gören İsmet Paşa, nisan ayında çizmelerini giydi ve yanına 46 milletvekilini de alarak sefere çıktı. Seçilen güzergah, Kurtuluş Savaşı'nda Büyük Taaruz'un yapıldığı güzergahtı. İnönü'nün Yunan Başkumandanı Trikupis'i esir aldığı Uşak ise ilk duraktı...

51 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 7. Bölüm

Demirkırat 8. Bölüm

İktidar derin bir uykudayken ihtilalin beyin kadrosu, Harp Okulu'nda son hazırlıklarını tamamlıyordu, altı yıldır hazırlanılan ihtilale artık birkaç saat kalmıştı. Altı yıllık hazırlığa rağmen aslında elde hiçbir ciddi plan yoktu. Plansız, programsız tam bir gece baskını düzenlenecekti. Ordunun yönetim kademesi iktidar yanlısıydı. Bu nedenle müdahalenin emir komuta zinciri içinde gerçekleşmesi olanaksızdı. Bu, tabandan gelen bir subaylar harekatı olacaktı. Harekatın ordusunu ise genç Harbiyeliler oluşturuyordu.Harbiye dışında elde hiçbir kuvvet yoktu. Hatta Muhafız Alayı, Merkez Komutanlığı gibi birimlerin direnişe geçmesi bile mümkündü. 27 Mayıs günü işte böyle bilinmezler ve risklerle başlıyordu. Son sözü İhtilal Karargahı'nın kumandanı Tümgeneral Cemal Madanoğlu söyleyecekti...

49 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 8. Bölüm

Demirkırat 9. Bölüm

Ünlü bir sözdür: "Süngüyle iktidara gelinir, ancak üstüne oturulmaz." 27 Mayıs'ı gerçekleştiren örgüt, süngüyle iktidara gelmişti. Üstelik bu genç subaylar, o gece geleneksel emir komuta zincirini parçalayarak iktidara el koymuşlardı. Sabah olduğunda 10 yıllık bir DP dönemi kapanmış, ilk elde halkın desteği de kazanılmış ve yepyeni bir aşamaya gelinmişti. Şimdi, Türkiye'nin geleceğine damgasını vuracak günler başlıyordu. Şimdi, o günlerin deyimiyle "ikinci cumhuriyet dönemi" başlıyordu.

51 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 9. Bölüm

Demirkırat 10. Bölüm

Yolun sonuna geldik. 9 bölüm boyunca bir demokrasinin kuruluş öyküsünü anlattık sizlere... Tek partili bir rejimin yıkılışına tanık olduk. Milli şefliğin yok oluşuna tanıklık ettik. İlk serbest genel seçimlerin yapılışını, demokrasinin sancılar içinde yetiştirilmesini birlikte yaşadık. Ve nihayet yeni bir iktidarın doğuşunu, yükselişini ve çöküşünü anlattık sizlere.Sonunda vardığımız yer, bir askeri müdahale oldu. Gerekçeleri ne olursa olsun ihtilal fırtınası bir kez esmişti. Şimdi 27 Mayıs sabahı iktidara el koyan subaylara düşen, o fırtınayı dizginlemekti. Ama olmadı. Fırtına bir süre sonra ihtilalcileri de önüne katıp sürüklemeye başladı. Tarihi senaryo tekrarlandı. İhtilal, çocuklarının bir bölümünü yedi. İhtilal artık kendi dilinden konuşuyordu...

88 min2019 SEP 10
Comments
Demirkırat 10. Bölüm
the END
success toast
Welcome to Himalaya LearningDozens of podcourses featuring over 100 experts are waiting for you.